طراحی و معماری و دکوراسیون داخلی

گابریل گورکیان طراح کاخ دادگستری تهران

369

گابریِل گِوُرکیان (Gabriel Guevrekian) ، از پایه گذاران معماری نوین در ایران ، متولد ۲۱ نوامبر سال ۱۸۹۲ میلادی در شهر کنستانتینوپُل امپراتوری عثمانی (قُسْطَنْطِنِیّه یا قُسْطَنْطِینِیّه ؛ نام پیشین شهر استانبول) بود؛ وی از ارمنیان اهل ترکیه بود؛ در همان سال نیز خانواده وی به ایران مهاجرت کرد.

پدر گابریل گورکیان بلافاصله به عنوان جواهر شناس در دربار مظفرالدین شاه استخدام شد. گابریل گورکیان که اصلیتی ارمنی داشت و در ترکیه متولد شده بود، به همراه دو خواهر و برادر خود ملیت ایرانی انتخاب کرد. گابریل گورکیان ، دانش ‌آموخته دانشگاه معماری و هنرهای کاربردی وین بود.

کشور اتریش در آغاز قرن بیستم میلادی، کانون انواع مباحث و جدل های هنری بود که بر شکل گیری هنری گابریل گورکیان تاثیر بسزایی داشت. وی در سال ۱۹۱۵ میلادی در مدرسه معماری آکادمی هنرهای کاربردی وین ثبت نام کرد. این مدرسه با آتلیه دکوراسیون که ژوزف هوفمان (Josef Hoffmann ؛ معمار اتریشی) تاسیس کرده بود، ارتباط نزدیک داشت. بدین ترتیب گابریل گورکیان در دوره تحصیل (یعنی ۱۹۱۵ میلادی – ۱۹۱۸ میلادی) از کلاس های درس معمار معروف اتریشی ، اسکار استرناد و همکاری با دفتر ژوزف هوفمان (Josef Hoffmann) که از پیشگامان هنر معماری مدرن بود، بهره برد.

گابریل گورکیان (Gabriel Guevrekian) از سال ۱۹۲۲ میلادی در دفتر رابرت-مالت استیونز (Robert Mallet-Stevens)  به کار مشغول شد و سپس ریاست دفتر و سرپرستی آتلیه معماری وی را بر عهده گرفت. از آن زمان به بعد نام وی در کنار بزرگان جنبش معماری مدرن اروپا نظیر لو کوربوزیه قرار گرفت. در نقدی که در سال ۱۹۲۳ میلادی درباره نمایشگاه معروف سالن پاییز تحریر شده است، چنین آمده است:

” قسمت معماری در سالن نمایشگاه، چهار اسم را در رأس دیگران معرفی می کند، گورِکیان، لوکوربوزیه، لوکات و ژان شارل مورو که همگی از پیشگامان هنر معماری مدرن هستند. ”

وی همچنین در دوره‌ های مختلف کنگره بین ‌المللی معماری مدرن CIAM که از سال ۱۳۰۷شمسی (۱۹۲۸ میلادی) به ‌طور سالانه تشکیل می ‌شد و قطعا مهم ‌ترین و بنام‌ ترین همایش معماران سده بیستم بود، شرکت فعالانه داشت؛ به طوری که در نخستین کنگره سمت دبیری جلسات برعهده او بود!

گابریل گورکیان (Gabriel Guevrekian) در سال ۱۳۱۲ شمسی (۱۹۳۳ میلادی) به دنبال بالا گرفتن بحران اقتصادی – اجتماعی سال های ۱۹۳۰ میلادی اروپا برای اقامت به تهران آمد. در بدو ورود از او برای طراحی دو ویلا دعوت شد! سپس از وی درخواست شد که ریاست دفتر معماری شهرداری تهران را قبول کند. گابریل گورکیان در مدت چهار سال اقامت خود در ایران، فعالانه به کار مشغول بود و حدود ۲۰ ساختمان به همراه چندین پروژه اجرا نشده از او به یادگار مانده است. او بیان خاصی در زمینه معماری که هماهنگ با تحولات موجود و نشانگر شرایط خاص آن زمان بود، ارائه کرد. وی ساختمان‌ ها، فضای داخلی و باغ‌ های گوناگونی را طراحی کرده است.

به گفته امیر بانی‌ مسعود از سال‌ های میانی پهلوی اول به کمک‌ گابریل گورکیان ، وارطان هوانسیان ، پل آبکار و رولان مارسل دوبرول حمایت ‌شد و تحت ‌تاثیر معماری مدرن مکتب وین، معماری اکسپرسیونیست آلمان قبل از دهه ۱۹۳۰‌میلادی و آرت نووی فرانسه شکل گرفت.

پس از سال ۱۳۱۶ شمسی، گابریل گورکیان مدتی در انگلستان و پس از آن در فرانسه اقامت و فعالیت داشت. در سال ۱۳۲۲ شمسی (۱۹۴۴ میلادی) وی به ایالات متحده آمریکا رفت و علاوه بر طراحی معماری، در دانشگاه ایلینوی نیز به تدریس پرداخت. وی در سال ۱۳۴۹ شمسی (۲۹ اکتبر سال ۱۹۷۰ شمسی) در شهر آنتیب (Antibes) کشور فرانسه درگذشت.

آثار گابریل گورکیان

  • طرح کاخ دادگستری تهران
  • ساختمان ۹ وزارت امورخارجه (کاخ شهربانی پیشین ؛ کاخ شهربانی یکی از بناهای با شکوه معماری نوین ایرانی می باشد که به دستور رضاشاه و با هدف نمایش شکوه امپراتوری ایرانی ساخته شد. پلکانی دو طرفه برگرفته از کاخ آپادانا با نمادهایی از جانوران اساطیری ایران و البته نقش دلپسند فروهر در تاج بنا از شاخصه های این بنا است. ساخت بنا از سال ۱۳۱۲ شمسی آغاز شد و در پایان سال ۱۳۱۴ شسمی به اتمام رسید. این ساختمان نزدیک به ۲۱ هزار متر مربع زیربنا دارد که در سه طبقه بنا نهاده شده است. فضای درونی آن با گچبری و آینه‌ کاری کار شده است و فضای برونی آن نیز نقش‌ های برجسته روی بدنه و ستون‌ ها و تندیس ‌های الهام گرفته از معماری دوران هخامنشی است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این اثر به عنوان ساختمان شماره ۹ وزارت خارجه استفاده شد. در طی سال های اخیر هرگاه مقامات بلند پایه کشورهای دیگر پا به این بنا نهاده اند، مسحور معماری این بنا شده اند! طراحی  این اثر زیبا بر عهده ی گابریل گورکیان و ساخت آن نیز بر عهده ی قلیچ بقلیان بود)
  • ساختمان وزارت صنایع (تاثیرپذیری از اصول پنجگانه لوکوربوزیه در این طرح بارز است)
  • آمفی تئاتر مدرسه نظام
  • باشگاه افسران (که با نظارت وارطان هوانسیان به اتمام رسید)
  • ویلاهای آقایان پناهی (بیانگر تاثیرپذیری از سال های وین و مخصوصا آدولف لوس)، خسروانی (بیانگر تاثیرپذیری از سال های پاریس و مخصوصا لوکوربوزیه ؛ نکته ی جالب توجه پیرامون این پروژه اینکه تمامی بخش های این ساختمان از لوازم داخلی تا در و دستگیره ها، همه و همه طراحی شده توسط گابریل گورکیان بود) ، سیاسی، ملک اصلانی، فیروز و نظام مافی.

تعدادی از این آثار در همان سال‌ ها در مجلات معتبر معماری از جمله A.A. و مجله هنر و دکوراسیون فرانسه به چاپ رسیده‌ است.

زهرامحمدی – آبگینه

ممکن است شما دوست داشته باشید

نظرات بسته شده است.

consequat. leo. et, quis, porta. Sed ut commodo
کمک نیاز دارید؟ چت از طریق واتساپ